Woensdag 18 maart jl. is de initiator en oprichter van ARA Nederland, Lambertus Vercouteren, op 91 jarige leeftijd in alle rust overleden.
Toen ik na al vele jaren nog maar steeds aanbleef als voorzitter begon, het ons in december jl. helaas ontvallen mede bestuurslid Tim Kemperman, mij gekscherend maar liefdevol ‘de eeuwige voorzitter’ te noemen.
Wel, ik had destijds hetzelfde bij Professor Lambertus (Bert) Vercouteren. Ik werd lid bij het grote landelijke 3-daagse restauratoren symposium met Gustav Berger (uitvinder van de BEVA). Al na een aantal jaren bood ik me aan bij het bestuur. Ik was nog maar een groentje en keek op naar die imposante flamboyante maar goedlachse man met baard. Met een prettig soort autoriteit leek Bert ook een ‘eeuwige’ voorzitter.
Lambertus wilde het vak uit de schaduw trekken en de credits geven die het verdient. Vanaf de oprichting is hij een tiental jaren voorzitter geweest van onze restauratoren vereniging. Hij reisde ook veel en zocht verbinding in andere landen. Zijn idee was om in meerdere landen een Art Restorers Association op te richten. Voor zijn inspanningen kreeg hij van de universiteit in Buenos Aires de titel 'professor'. Ook stond hij aan de wieg van een ARA-België. Verder dan 3 landen is het niet gekomen. Lambertus was, toen al, groot voorstander van gedegen transparante documentatie en wilde met/vanuit ARA een landelijk archief in het leven roepen waar iedereen toegang toe zou hebben.
Collega’s die Bert hebben gekend roemden hem als een bevlogen persoonlijkheid, verbindend, humorvol, innemend, zeker ook eigenwijs, maar als een positief mens met grote belangstelling voor de medemens en boordevol ideeën. Lambertus is enkele jaren na zijn voorzitterschap benoemd tot Erelid van ARA Nederland en heeft tot op hoge leeftijd zijn geliefde restauratie vak uitgeoefend.
Na vele jaren op Mallorca, woonde hij zijn laatste jaren in het Rosa Spierhuis in Laren.
Erick Douwes oud-voorzitter ARA Nederland
- Details
Restauratoren, erfgoedprofessionals en specialisten die regelmatig met papier werken,krijgen dit voorjaar een unieke kans: een praktijk gerichte workshop waarin zij zich kunnenverdiepen in geavanceerde technieken van papierrestauratie. De workshop wordt insamenwerking met VANWAARDE georganiseerd. Onder leiding van Tycho Kloeg seniorrestaurator boek en papier bij VANWAARDE.
Inhoud
Tijdens deze dag ga je hands-on aan de slag met een reeks specialistische technieken op hetgebied van papierrestauratie. Je leert onder andere:
- Veilig labels verwijderen en bewaren en/of opnieuw plaatsen
Je leert hoe je oude, kwetsbare of verkeerd aangebrachte labels zorgvuldig losmaakt zonderde ondergrond te beschadigen en het verantwoord opnieuw positioneren op papier of object.
- Alles rondom diverse lijmsoorten en de toepassing daarvan
Je krijgt inzicht in de eigenschappen, sterktes en risico’s van uiteenlopende lijmen die binnenhet vak gebruikt worden. Je leert welke lijm het meest geschikt is en oefent met hetaanmaken, verwerken en drogen.
- Diverse technieken betreffende het vlakken van papier, waaronder de sandwichmethode
Vlakken is een essentieel onderdeel van restauratie. We behandelen diverse benaderingen: bevochtigen, gecontroleerd relaxeren, persen en drogen.
- Het uitvoeren van subtiele scheurreparaties
Er worden diverse technieken om scheuren te stabiliseren, onder andere met Japans papieren reversibele lijmen besproken. Aandacht gaat hierbij uit naar papiersterkte, vezelrichtingen minimal intervention – zodat reparaties vrijwel onzichtbaar blijven en het karakter van hetobject behouden blijft.
Daarnaast nemen we een duik in de geschiedenis van papier en krijg je een exclusieverondleiding door het atelier van VANWAARDE B.V. waar we wat extra aandacht besteden aande aanvezelstraat.
VANWAARDE is een gespecialiseerd restauratie- en conserveringsbedrijf dat zich richt op‘alles van waarde’. Dit betekend: documenten, boeken, archieven, kunst, antiek maar ookcollecties van musea of overheden.
Ze bieden niet alleen restauratie en/of conservering aan. Ook archiefbeheer, transport enopslag, klimaat- en depotadvies, inspecties, schimmel- en ongediertebestrijding en veiligeopslag of vervoer van waardevolle objecten.
Deze workshop is ideaal voor:
- Ervaren papier- en boekrestauratoren die verdieping zoeken in specialistische technieken.
- Restauratoren uit andere disciplines – bijvoorbeeld schilderijen, metaal, textiel of modernekunst – die in hun praktijk regelmatig met papier of papieren dragers te maken hebben.
- Archief- of collectieprofessionals die hun kennis over papierverzorging willen verbreden.
Datum, tijd en locatie:
07 maart 2026 10:00 – 17:00
Engelanderholt 3C, Beekbergen
Kosten:
Voor ARA-leden: €75,-
Voor niet ARA-leden: €85,-
(Aangezien A.R.A. Nederland niet Btw-plichtig is zijn de bedragen voor de cursus zonder btw)
Er is plaats voor maximaal 12 deelnemers en voor de aanmeldingen geldt: wie het eerstkomt, wie het eerst maalt. Zit de workshop vol kom je op de wachtlijst te staan.
Vragen en aanmelden:
Restauratoren register
Voor geregistreerde restauratoren bij het Restauratoren Register wordt er een aanvraagingediend voor punten toekenning. Zodra hier meer over bekend is wordt u hier bij inschrijving op de hoogte van gehouden.
- Details
Module Basischemie voor Restauratoren
In de restauratiepraktijk is kennis van de basisprincipes van de chemie essentieel, onder meer bij het onderzoeken van de staat en materiaaleigenschappen van objecten en het kunnen vergelijken van verschillende behandelingen.
Meer informatie en inschrijven.
Data: 30 april, 21 mei, 18 juni
Locatie: Amersfoort
Kosten: € 915,- (excl. btw)
Docent: Carien van Aubel (Zelfstandig restaurator moderne kunst en scheikundige)
Module Toegepaste Kunstgeschiedenis
De module Toegepaste Kunstgeschiedenis geeft restauratoren een praktische introductie in de kunstgeschiedenis en laat zien hoe deze kennis direct toepasbaar is in de restauratiepraktijk en verslaglegging.
Meer informatie en inschrijven.
Data: 13 mei, 29 mei, 12 juni
Locatie: Amersfoort en Amsterdam
Kosten: € 915,- (excl. btw)
Docenten: Arjan de Koomen (Docent UvA en Kunsthistoricus). Gastdocent is Hans Piena (Hoogleraar Cultuurgeschiedenis en Curator Nederlands Openluchtmuseum).
Module Documentatie in woord en beeld
In deze module leer je restauratie- en conserveringsprocessen zorgvuldig vast te leggen, zowel in tekst als in beeld. Goede documentatie is onmisbaar voor verantwoorde besluitvorming, overdraagbaarheid van kennis en verantwoording naar opdrachtgevers.
Meer informatie en inschrijven.
Data: 7 oktober, 28 oktober
Locatie: Amersfoort
Kosten: € 610,- (excl. btw)
Docent: Machteld Jacques (Restaurator meubelen)
Module Geschiedenis, Theorie, Ethiek en Besluitvorming van Conservering en Restauratie
Deze module biedt inzicht in de historische en actuele ethische vraagstukken binnen conservering en restauratie en laat zien hoe theorie en praktijk samenkomen in professionele besluitvorming. Je leert deze kennis en ervaring toe te passen in een transparante en inclusieve besluitvorming en een ethisch verantwoorde behandeling en verslaglegging daarvan.
Meer informatie en inschrijven.
Data: 21 oktober, 4 november, 18 november
Locatie: Amersfoort (Klooster Ter Eem)
Kosten: € 750,- (excl. btw)
Docenten: IJsbrand Hummelen (Senior adviseur RCE) en Natasha Herman (Restaurator boeken).
Heb je vragen over deze modules? Opleidingscoördinator Esther Wieringa staat je graag te woord:
Wellicht tot (weer)ziens in het Klooster ter Eem in Amersfoort!
- Details
We kijken terug op een geweldig symposium: een dag vol inspiratie, gevuld met bekende en nieuwe netwerken en ontzettend veel nieuwe kennis dankzij de sprekers.
Op vrijdag 3 oktober 2025 vond de ALV van A.R.A. Nederland en het symposium 'Zaak of bij-zaak, wat je nog meer wilt weten als restaurator' plaats in de Observant te Amersfoort. Diverse onderwerpen kwamen aan bod.
We gingen van start met spreker Colette Elting van Comma Online Marketing. Zij gaf inzichten in manieren en tactieken om jezelf en je bedrijf beter te profileren via social media. In een helder betoog en aan de hand van voorbeelden gaf zij aan welke social media kanalen er zijn en welke beter bij jou of je bedrijf passen. Verder gaf zij veel informatie over hoe platforms werken en hoe deze optimaal te gebruiken.
Als tweede spreker besprak Jeroen Jochems van VANWAARDE B.V. een heel arsenaal aan voorkomende calamiteiten. Zoals de diverse stadia van brand- en waterschades bij kunstcollecties en wat de diverse aspecten van een calamiteit met zich meebrengen. Hiernaast gaf hij handige tips en trucs over waar je goed op moet letten, mocht je met een calamiteit te maken krijgen.
Meer praktische zaken
Frank Welkenhuysen, Kunstaxaties & Kunstmakelaardij heeft ons meegenomen op het gebied van taxaties. Hij belichtte de verschillende waardes die er te benoemen zijn en het feit dat de waarde van een object altijd een momentopname is.
Inge Zweerts de Jong van ZJHT Verzekeringen lichtte ons vervolgens in over
aansprakelijkheidsverzekeringen. Het verschil tussen bedrijfsaansprakelijkheid en beroepsaansprakelijkheid en het belang van een aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders. Verder beantwoordde ze de vele vragen uit de zaal over opzichtdekkingen.
Vervalsingen?
Tot slot was Raymond Bové van HeboLabo onze vijfde spreker. Hij heeft ons vele voorbeelden laten zien van vervalsingen en hoe je vervalsingen zelf kunt detecteren. Hij gaf ons naast zijn lezing een gemakkelijke hand-out waarop diverse testen waarmee je in je eigen atelier al veel kan onderzoeken en ontdekken.
Dank
Wie we ook zeker niet mogen vergeten zijn onze eigen voorzitter Matteo Visser hij heeft het symposium in- en uitgeleid en onze moderator Bill Wei van vibmech/wilbar holding b.v. die het gesprek in goede banen leidde. Verder willen we alle mensen die dit symposium hebben mogelijk gemaakt bedanken.
Wij van A.R.A. Nederland zijn enorm trots op het geslaagde symposium!
Colette Elting
Jeroen Jochems
Frank Welkenhuysen
Inge Zweerts De Jong
Raymond Bové
- Details
27 maart 1974 - 22 december 2025
Tim, jij bent in mijn leven gekomen een jaar of 10-12 geleden toen je door de vorige voorzitter lid werd gemaakt van ARA-Nederland, op een restauratiebeurs in Den Bosch.
Ik was toen zelf niet heel lang lid, maar al wel ingezet voor kleine activiteiten die dag. Je viel me op doordat je heel doortastend, charmant en direct betrokken er ook meteen bij bleef en je meteen inzette alsof je al jaren deel uit maakte van de vereniging.
In de jaren die volgden werd jij, net als ik, bestuurslid. Je werd lid van de educatiecommissie met een talent voor de omgang met excentrieke mensen waardoor alles wel weer goed kwam als het dreigde te ontsporen.
Druk had jij het altijd, samen met je broer Marnix een restauratieatelier voor steen en aanverwante. Project hier, project daar, alles tegelijk. De band, je familie, Carnaval. Nooit een moment rust, in mijn beleven. Behalve in de vakanties, waar je zo bevlogen over kon vertellen.
De laatste keer dat wel elkaar weer wat uitgebreider spraken was op het symposium/ALV in Amersfoort. Je zou met je zoon naar Schotland “op whiskyproef” gaan. O, wat had je er een zin in.
Je moest daarom ook eerder weg, je zoon uit Amsterdam halen. Het zou de laatste keer zijn dat wij in speed-tempo elkaar spraken en ons leven met elkaar deelden. Wat hebben we ook weer gelachen samen.
Wie staat er dán bij stil dat het de laatste keer zou zijn.
Fijn dat we elkaar zijn tegengekomen in dit leven, dank je voor alles, maar wat doet het afscheid pijn.
Matteo Visser
- Details
In de zogenaamde ‘waaier-reeks’ van ERM is er nu een nieuwe waaier uitgekomen: de restauratiewaaier speciaal voor Roerend erfgoed .
De waaier is een handzame informatiebron voor in de praktijk en geeft de gebruikers snel toegang tot informatie over een specifiek onderwerp. Zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers kunnen de waaiers gebruiken om snel schadebeelden of onderhoudstips op te zoeken.
De waaier is te bestellen (of te downloaden als PDF) via de website van ERM
Restauratoren Register en Stichting ERM lanceren handzame waaier voor opdrachtgevers
- Details
Aldus Vera Carasso, directeur museumvereniging op de vernieuwde website van erm. Het gesprek gvond plaats ter ere van de lancering van de nieuwe Restauratiewaaier roerend erfgoed.
- Details
Handreiking opstellen restauratieverslag is vernieuwd én logischer
De handreiking voor het opstellen van een restauratieverslag is vernieuwd. De herziene versie biedt restauratoren een betrouwbare basis om hun werk gestructureerd te documenteren. Het initiatief voor deze vernieuwingslag kwam van schilderijrestaurator en expert binnen het Restauratoren Register Han Boersma.
“Een goed restauratieverslag is geen administratieve bijzaak,” zegt Boersma. “Het is een wezenlijk onderdeel van het restaureren zelf. Alles wat je doet aan een schilderij, elke handeling, elke beslissing, is een ingreep in de geschiedenis van het object. We kunnen nooit terug in de tijd. Het verslag is daarom een vorm van verantwoording, naar toekomstige restauratoren, naar de opdrachtgever, maar ook naar jezelf.”
Die reflectieve houding vormt de kern van zijn vakfilosofie: restaureren is niet alleen techniek, maar ook bewustzijn. “Documenteren dwingt je om stil te staan bij wat je ziet, denkt en besluit. Het maakt je werk transparant en helpt anderen om jouw keuzes te begrijpen wanneer zij over tien, vijftig of honderd jaar opnieuw naar hetzelfde schilderij kijken.”
Lees het hele verhaal op www.restauratorenregister.nl/nieuws/handreiking-opstellen-restauratieverslag-is-vernieuwd-en-logischer- , daar kun je ook de handreiking Restauratieverslag downloaden.
- Details
www.restauratorenregister.nl/nieuws/nieuwe-register-restauratoren-
In het lijstje ook ARA leden Bob Fernhout en Ellen Arkema. Gefeliciteerd!
- Details
Sinds eind 2024 is het mogelijk om als student onder bepaalde voorwaarden, en een gereduceerd contributiebedrag ( per 1 januari 2025 is dat vastgesteld op € 30,- per jaar) aspirant-lid te worden van ARA Nederland.
Aspirant wil in dit geval zeggen: je bent nog in opleiding (of hebt deze net afgerond) en je hebt de ambitie om professional te worden in de restauratiewereld. Als aspirant-lid kun je ervaring en kennis opdoen door het contact met professionele restauratoren, je kunt profiteren van ledenkorting op workshops en deelnemen aan excursies en atelierbezoeken enz.
Enthousiast geworden? Meld je aan met het aanmeldformulier.
- Details